พร้อมยังเข้าสู่ระบบ
ศูนย์ความรู้

สถานที่ผลิตอาหาร (GMP): ใครเข้าข่าย และต้องทำอะไร

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 420 พ.ศ. 2563 กำหนดหลักเกณฑ์สถานที่ผลิตอาหาร โดยมีข้อยกเว้นซ้อนข้อยกเว้น ⇒ ต้องดูทั้งชนิดอาหาร แรงม้าเครื่องจักร และจำนวนคนงานพร้อมกัน

คำถามแรกไม่ใช่ “ต้องทำอะไรบ้าง” แต่คือ “เข้าข่ายไหม” เพราะข้อยกเว้นของประกาศฉบับนี้ซ้อนกันหลายชั้น การอ่านชั้นเดียวแล้วสรุปทำให้ตอบผิดได้ทั้งสองทาง

ข้อกำหนดหลัก

ถ้าเข้าข่าย ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ในบัญชีแนบท้ายทั้งหมด ข้อที่ระบบตรวจให้ได้คือข้อที่เป็นตัวเลขและเอกสาร ส่วนที่เป็นดุลพินิจของผู้ตรวจประเมิน ระบบตรวจแทนไม่ได้

ข้อบังคับตามตัวบท

สถานที่ผลิตอาหารต้องปฏิบัติตาม วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร ที่กำหนดไว้ในบัญชีแนบท้าย ป.420 ซึ่งแบ่งเป็นข้อกำหนดพื้นฐาน ๕ หมวด (สถานที่ตั้งและอาคารผลิต · เครื่องมือเครื่องจักร · การควบคุมกระบวนการผลิต · การสุขาภิบาล · สุขลักษณะส่วนบุคคล) — การตรวจประเมินเป็นไปตามที่ อย. ประกาศกำหนด (ข้อ ๕)

การตรวจวิเคราะห์ตามรอบ

ข้อบังคับตามตัวบท

ผู้ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทหรือน้ำแร่ธรรมชาติที่ผ่านกรรมวิธีการกรอง ต้องมี รายงานผลการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ำดิบทางห้องปฏิบัติการอย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง เพื่อใช้ออกแบบระบบปรับคุณภาพน้ำให้เพียงพอและเหมาะสม

ข้อบังคับตามตัวบท

น้ำและน้ำแข็งที่เป็นส่วนผสม หรือที่สัมผัสกับอาหารพร้อมบริโภค (ready to eat) ต้องมีคุณภาพตามประกาศฯ ว่าด้วยน้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท หรือน้ำแข็ง (แล้วแต่กรณี) และต้องมี ผลตรวจวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการของรัฐหรือที่ได้รับการรับรองระบบงาน อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง

  • ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · บัญชีแนบท้าย ส่วนที่ ๑ หมวดที่ ๓ ข้อ ๓.๓.๓

    น้ำและน้ำแข็ง ที่เป็นส่วนผสมหรือที่สัมผัสกับอาหารที่พร้อมสำหรับการบริโภค (ready to eat) มีคุณภาพหรือมาตรฐานสอดคล้องตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยเรื่อง น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท หรือน้ำแข็ง (แล้วแต่กรณี) ต้องมีผลการตรวจวิเคราะห์คุณภาพหรือมาตรฐานจากห้องปฏิบัติการของรัฐ หรือห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองระบบงาน อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง

    ตัวบทที่ลงราชกิจจานุเบกษา · เล่ม 138 ตอนพิเศษ 31 ง หน้า 24 · บังคับใช้ 11 เม.ย. 2564

ข้อบังคับตามตัวบท

ผลิตภัณฑ์สุดท้ายต้องมี ผลการตรวจวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการของรัฐ หรือห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรองระบบงาน อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง เพื่อยืนยันว่าคุณภาพหรือมาตรฐานเป็นไปตามประกาศกระทรวงสาธารณสุขที่เกี่ยวข้อง (ห้องแล็บทั่วไปที่ไม่ได้รับการรับรองระบบงาน ใช้ไม่ได้)

เอกสารและบันทึกที่ต้องเก็บ

ข้อบังคับตามตัวบท

ต้องเก็บรักษาบันทึกและรายงาน อย่างน้อย ๑ ปี นับหลังจากพ้นระยะเวลาการวางจำหน่าย ที่แสดงบนฉลากผลิตภัณฑ์ — ไม่ใช่ ๑ ปีนับจากวันผลิต

ข้อบังคับตามตัวบท

ต้องมีการ ตรวจประเมินตนเอง (Internal Quality Audit) อย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง โดยหน่วยงานภายในหรือภายนอกก็ได้ แต่ต้องดำเนินการโดยผู้ที่มีความรู้ความเข้าใจ และเมื่อพบข้อบกพร่องต้องกำหนดมาตรการแก้ไขที่มีประสิทธิภาพ

ข้อบังคับตามตัวบท

อุปกรณ์ชั่งตวงวัดต้องมีการ สอบเทียบอย่างน้อยปีละ ๑ ครั้ง และถ้าผลสอบเทียบคลาดเคลื่อน เกินเกณฑ์การยอมรับ ต้องมีวิธีจัดการกับเครื่องมือวัดนั้น — ข้อนี้สำคัญกับการตรวจสูตรด้วย เพราะปริมาณวัตถุเจือปนที่ชั่งผิดจะทำให้เกินเพดานโดยไม่มีใครรู้

ผู้ปฏิบัติงาน

ข้อบังคับตามตัวบท

ผู้ปฏิบัติงานในบริเวณผลิตต้อง ไม่เป็นโรคหรือพาหะของโรคตามกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑ (พ.ศ. ๒๕๒๒) และไม่มีบาดแผล รวมทั้งต้องมีมาตรการสำหรับผู้ปฏิบัติงานที่มีอาการของโรค เพื่อให้มั่นใจว่าผู้สัมผัสอาหารทั้งทางตรงและทางอ้อมจะไม่ทำให้อาหารปนเปื้อน

ข้อบังคับตามตัวบท

ผู้ปฏิบัติงานต้องผ่านการฝึกอบรมตามระดับของตนอย่างเหมาะสม และต้อง มีหลักฐานการฝึกอบรม — ตัวบทเรียกร้องทั้งการอบรมและหลักฐาน ⇒ อบรมแล้วแต่ไม่มีหลักฐานยังถือว่าไม่ครบ

สิ่งที่บทความนี้ตอบให้ไม่ได้

ตรวจของจริงดูแหล่งอ้างอิงทั้งหมด